مــــــا را بجز خیالــت، فکــری دگــــر نباشد
در هیـــچ سر خــــیـــالی، زین خوبتر نباشد
کی شبــــــروان کویــت آرند ره به سویـــت
عکســـی ز شمـــع رویـــت، تا راهبر نباشد
مـــا با خیــــــال رویـــت، منزل در آب و دیده
کردیم تــــا کسی را، بر مــــا گــــــذر نباشد
هرگـــــز بدین طراوت، سرو و چـمن نرویــد
هرگز بدین حــلاوت، قنــد و شکــر نباشــــد
در کوی عشـــق باشد، جان را خطر اگر چه
جایی که عشــق باشد، جان را خطر نباشد
گر با تـــــو بر سرو زر، دارد کســـی نزاعی
مــن ترک ســـر بگویــــم، تا دردسر نباشــد
دانــم کــــه آه ما را، باشد بسی اثــرهــــــا
لیکن چه ســود وقتی، کز مـــا اثــــر نباشد؟
در خلوتی که عاشـق، بیند جمال جـــانــــان
بایــــد که در میـــانه، غیـــــــر از نظــر نباشد
چشمت به غمزه هــــر دم،خون هزار عاشق
ریـــزد چنانـــکـه قطعـــــاً کس را خبــر نباشد
از چشم خود ندارد، سلمان طمع که چشمش
آبـــی زند بر آتـــش، کان بیجگر نباشد
"سلمان ساوجی"
دهقان
یوسف گم گشته بازآید به کنعان غم مخور
کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور
ای دل غمدیده حالت به شود دل بد مکن
وین سر شوریده باز آید به سامان غم مخور
گر بهار عمر باشد باز بر تخت چمن
چتر گل در سر کشی ای مرغ خوشخوان غم مخور
دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت
دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور
هان مشو نومید چون واقف نهای از سر غیب
باشد اندر پرده بازیهای پنهان غم مخور
ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی بر کند
چون تو را نوح است کشتیبان ز طوفان غم مخور
در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم
سرزنشها گر کند خار مغیلان غم مخور
گر چه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید
هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور
حال ما در فرقت جانان و ابرام رقیب
جمله میداند خدای حال گردان غم مخور
حافظا در کنج فقر و خلوت شبهای تار
تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور
دهقان
تعریف اسم :کلمه ای که برای نامیدن شخص یا حیوان و یا چیزی به کار می رود .
ü علامت جمع در زبان فارسی «ها» و «ان» می باشد که به کلمه ی مفرد ا ضافه می شود .
درختان ،پاها ،سنگ ها
ü برای جمع بستن تمام کلمه ها می توان از «ها» استفاده کرد .
در +ها درها انسان +ها انسان ها
ü اگر در آخر اسمی «ه» بیاید ،هنگام جمع بستن با «ان»حرف «ه»را براشته و
به جای آن حرف میانجی «گ»را میگذاریم.
واژه +ان واژگان
ü کلمه هایی که به «الف»یا «واو» ختم می شوند ،هنگام جمع بستن با
«ان» بین کلمه و «ان» جمع ،حرف «ی»اضافه می شد .
دانا +ان دانایان
ü البته کلمه هایی وجود دارند که به آن ها «ی» اضافه نمی شود.
بانو+ان بانوان
ü در نام مکان ها ،علامت «ان » نشانه ی جمع نیست .
اصفهان،تهران
تعریف اسم معرفه :اسمی است که برای شنونده و گوینده
شناخته شده باشد .
دفتر را از سهیل گرفتم .«هم دفتر وسهیل معرفه هستند زیرا شنونده
و گوینده می دانند که ازکدام دفتر و از کدام شخص سخن به میان آمد »
تعریف اسم نکره : اسمی است که برای گویده و شنونده
شناخته
شده نیست .
از مردی کتابی خریدم .«در این جمله مرد و کتاب نا مشخص هستند و
معلوم نیست که از کدام مرد یا کتاب سخن گفته شده»
نشانه های نکره در زبان فارسی عبارت اند از :«یک»قبل
از اسم و
«ی»بعد از اسم .
یک نوجوان به ورزشگاه رفت .
«یک» در ابتدای جمله
نابینایی در شب
«ی»در بینایی
· تعریف اسم ذات :به اسمی که در خارج ذهنما وجود دارد یا بهتر
است بگوییم وجودش وابسته به دیگری نباشد .
بهروز ،ماه و شلوار
· تعریف اسم معنی :به اسمی که خارج از ذهن ما وجود ندارد ،اسم
معنی می گویند .
روشن ،هوش و علم
· اسم عام : اسمی است که شامل کلیه ی افراد هم جنس باشد .
کتاب ،دختر و شهر
· اسم خاص :اسمی است که بر افراد مخصوص یا چیز های مشخصی
دلالت کند .
قران ،محمد و کرج
o تعریف اسم مصدر :به اسمی گفته می شود که نشانه ی مصدر را
ندارد ،اما بر معنی مصدر دلالت می کند ،برای ساختن اسم مصدر به
صورت های زیر عمل می نماییم .
a) بن مضارع +ـــــِ + ش
b) بن مضارع +ه
c) اسم + ی
d) صفت +ی
e) بن ماضی +و+ بن مضارع
f) اسم +بن مضارع +ان
g) بن مضارع +و+بن مضارع
h) بن ماضی +ار
i) بن ماضی +مان
j) بن ماضی +مان
§ واژه های غیر ساده به صورت های مختلف ساخته می شوند :
1. با +اسم =صفت مثبت با +هنر
2. بی +اسم =صفت منفی بی +سواد
3. باز =بن مضارع =اسم باز +رس
4. نا +اسم یا صفت =صفت منفی نا +شنوا
5. فعل امر+ا+فعل امر =اسم کش +ا+کش
6. اسم +ا+اسم=اسم سر +ا+سر
7. بن ماضی +و+بن مضارع=اسم گفت +و+گو
8. اسم +به+اسم =صفت دیوار +به +دیوار
9. اسم +الف ندا =منادا سعدی +ا
10. صفت +الف =اسم دراز +ا
11. فعل امر +الف =صفت بین+ا
12. اسم+انه=صفت شاگرد +انه
13. صفت +انه=صفت مشترک یا قید زیرک +انه
14. اسم+بان=محافظت جنگل +بان
15. اسم+چه=بر کوچکی دلالت کردن باغ +چه
16. اسم +دان =اسم مکان نمک+دان
17. اسم +زار=اسم مکان چمن +زار
18. اسم +سار =فراوانی و مکان کوه +سار
19.اسم +ستان=اسم مکانی گل +ستان
20. بن ماضی +گار =صفت فاعلی آفرید +گار
21. اسم +گر =اسم شغل مس +گر
22. اسم +گر =صفت فاعلی ستم +گر
23. بن مضارع +گار =صفت فاعلی آموز +گار
24. اسم +گین =صفت غم +گین
25. اسم +گاه=اسم مکان نمایش +گاه
26. اسم +گاه =اسم زمان شام +گاه
27. اسم +مند =صفت هنر +مند
28. اسم +ناک=صفت ترس +ناک
29. بن مضارع +نده =صفت فاعلی خوان+نده
30. بن مضارع +ه=اسم مصدر نال +ه
31. اسم +ه=صورتی از تشبیه چشم +ه
32. صفت شمارش +ه=اسم هزار +ه
33. اسم +ی =صفت نسبی ایران +ی
34. اسم +یّه=اسم مکان حافظ +یه
35. اسم +ینه =صفت نسبی پشم +ینه
36. اسم +ین =صفت نسبی سیم +ین
37. مصدر +ی =صفت لیاقت پوشیدن +ی
38. اسم +بن مضارع =اسم مشاغل ماهی +فروش
39. اسم +اسم=اسم مکان دارو +خانه
40. اسم +اسم=اسم خود +کار
41. اسم +بن مضارع = اسم گردن +بند
42. اسم +اسم =صفت مرکب دریا +دل
43. اسم +صفت =صفت مرکب سر +بلند
44. اسم +بن مضارع = صفت مرکب حاصل +خیز
Ø استفاده از گذار :اگر معنی کلمه با نهادن ،قرار دادن و یا
وضعکردن متناسب باشد ،از گذار استفاده می کنیم
.مانند:قانون گذار ،بنیان گذار،تخم گذار ،شماره گذار،اثر گذار ،تاج
گذار
Ø استفاده از گزار :اگر معنی کلمه با ادا کردن ،تعبیر کردن و یا به
جا آوردن متناسب باشد ،از گزار استفاده می کنیم . مانند :نماز
گزار ،کار گزار ،وامگزار
Ø روش پیدا کردن جمله ها :
تعداد جمله ها=شبه جمله +فعل های حذف شده ،فعل
های موجود
v حذف به قرینه لفظی :نویسنده یا گوینده برای جلوگیری
از تکرار ،می تواند گاهی فعل را حذف کند . اگر حذف فعل
به خاطر جلوگیری از تکرار باشد ،آن را حزف به قرینه لفظی
می گویند .
v حذف به قرینه معنوی :اگر شنونده یا خواننده از روی
معنی جمله بفهمد که فعل حذف شده است.
§ مصدر =بن سوم شخص مفرد ماضی +ن
§ ماضی ساده =بن ماضی +شناسه (م ،ی،ـــ ،یم ،ید ،ند )
§ ماضی نقلی =بن ماضی +ه+(ام ،ای ،است،ایم ،اید ،اند )
§ ماضی استمراری =می +بن ماضی +(م ،ی،ـــ ،یم ،ید ،ند )
§ ماضی التزامی =بن ماضی +ه+باش +(م ،ی،د،یم،ید،ند )
§ ماضی بعید =بن ماضی +ه+بود +(م ،ی،ـــ ،یم ،ید ،ند )
§ مضارع التزامی =ب +بن مضارع + (م ،ی،د،یم،ید،ند )
§ مضارع اخباری =می +بن مضارع + (م ،ی،د،یم،ید،ند )
§ فعل امر مفرد=ب +بن مضارع
§ فعل امر جمع=ب+بن مضارع+ید
§ فعل نهی =م یا ن+بن مضارع
حقایقی